Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Both sides previous revision Previous revision
Next revision
Previous revision
public:materialy:historia:hist21wdhigz:start [2012/12/08 16:54]
sacred [A. Historia XXI WDH w latach 1912 -- 1939]
public:materialy:historia:hist21wdhigz:start [2014/08/15 09:56] (aktualna)
Linia 21: Linia 21:
  
  
-==== B. Historia XXI WDH w latach 1939 - 1945====+==== B. Historia XXI WDH w latach 1939 - 1945 ==== 
 Ul. Złota / róg Jana Pawła II Ul. Złota / róg Jana Pawła II
 +
 ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^ ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^
 | 15.X \\ 1939 | Powstanie Harcerskiego \\ Oddziału Bojowego "​Żbik"​ | W udzielonym drużynie ( poza siedzibą szkoły Tow. .Przyjaciół Ziemi Mazowieckiej ) lokalu w innej szkole odbyła się pierwsza okupacyjna , a pewnie i wojenna zbiórka "​21"​. Zarządził ją pierwszy przyboczny ** Przemysław A. Szuder **, który powrócił z kampanii wrześniowej (...) Szuder zakomunikował,​ że z dniem dzisiejszym drużyna staje się Harcerskim Oddziałem Wojska Polskiego, zadaniem którego jest walka zbrojna z okupantem. Każdy z harcerzy otrzyma czas na podjęcie decyzji (...) Zaprzysiężenie oddziału odbyło się w mieszkaniu doktora Bogdanowicza. W dużym skrócie trzeba zapisać, że utworzona jednostka wojskowa przyjmuje nazwę "​Żbik"​. (A.Czałbowski). \\ "​Ojciec podczas wrześniowej obrony Warszawy był komendantem Obrony Przeciwlotniczej w IV Dzielnicy, za którą to służbę otrzymał Krzyż Walecznych po raz trzeci od dowódcy Armii Warszawa gen. Juliusza Rómmla (załącznik do Rozkazu z 28.IX.1939 -OPL Warszawa). Szybko otrząsnął się z przygnębienia po upadku Warszawy. Od pierwszych miesięcy okupacji był aktywny w SZP - ZWZ. Do ostatka pozostał wierny swym dwóm życiowym pasjom: harcerstwu i Warszawie. Na przełomie lat 1939 i 1940 podejmował próby scalenia rozdrobnionych poczynań organizacyjnych młodzieży harcerskiej. Był pierwszym komendantem "​Żbika",​ oddziału bojowego, który powstał w październiku 1939 r. z 21 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. Po śmierci ojca oddziałowi,​ który nadal skupiał harcerzy z dawnej 21 WDH, nadano kryptonim "​Żwawy Burek",​ co było harcerskim pseudonimem ojca." (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). | | 15.X \\ 1939 | Powstanie Harcerskiego \\ Oddziału Bojowego "​Żbik"​ | W udzielonym drużynie ( poza siedzibą szkoły Tow. .Przyjaciół Ziemi Mazowieckiej ) lokalu w innej szkole odbyła się pierwsza okupacyjna , a pewnie i wojenna zbiórka "​21"​. Zarządził ją pierwszy przyboczny ** Przemysław A. Szuder **, który powrócił z kampanii wrześniowej (...) Szuder zakomunikował,​ że z dniem dzisiejszym drużyna staje się Harcerskim Oddziałem Wojska Polskiego, zadaniem którego jest walka zbrojna z okupantem. Każdy z harcerzy otrzyma czas na podjęcie decyzji (...) Zaprzysiężenie oddziału odbyło się w mieszkaniu doktora Bogdanowicza. W dużym skrócie trzeba zapisać, że utworzona jednostka wojskowa przyjmuje nazwę "​Żbik"​. (A.Czałbowski). \\ "​Ojciec podczas wrześniowej obrony Warszawy był komendantem Obrony Przeciwlotniczej w IV Dzielnicy, za którą to służbę otrzymał Krzyż Walecznych po raz trzeci od dowódcy Armii Warszawa gen. Juliusza Rómmla (załącznik do Rozkazu z 28.IX.1939 -OPL Warszawa). Szybko otrząsnął się z przygnębienia po upadku Warszawy. Od pierwszych miesięcy okupacji był aktywny w SZP - ZWZ. Do ostatka pozostał wierny swym dwóm życiowym pasjom: harcerstwu i Warszawie. Na przełomie lat 1939 i 1940 podejmował próby scalenia rozdrobnionych poczynań organizacyjnych młodzieży harcerskiej. Był pierwszym komendantem "​Żbika",​ oddziału bojowego, który powstał w październiku 1939 r. z 21 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. Po śmierci ojca oddziałowi,​ który nadal skupiał harcerzy z dawnej 21 WDH, nadano kryptonim "​Żwawy Burek",​ co było harcerskim pseudonimem ojca." (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). |
Linia 35: Linia 37:
 | 6.X \\ 1944 | W niewoli. | " 6 października po załadowaniu na stacji Ożarów do wagonów towarowych wszyscy zostali wywiezieni do obozu jeńców wojennych "​Stalagu"​ w Lamsdorfie, obecnie Łambinowice,​ dokąd dotarli 8 października rano." \\ (Andrzej Czałbowski "​Żbik"​) | | 6.X \\ 1944 | W niewoli. | " 6 października po załadowaniu na stacji Ożarów do wagonów towarowych wszyscy zostali wywiezieni do obozu jeńców wojennych "​Stalagu"​ w Lamsdorfie, obecnie Łambinowice,​ dokąd dotarli 8 października rano." \\ (Andrzej Czałbowski "​Żbik"​) |
  
-==== C ====+==== C. Historia XXI WDH w latach 1945 -1956 ==== 
 + 
 +Ul. Polna 46 a. 
 ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^ ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^
 | I.1945 - \\ 21.VII \\ 1945 | Odtwarzanie drużyny | ** Adamowi Bromkemu **"​Dębowi - Karskiemu"​ udało się uciec w Wiedniu z transportu wiozącego jeńców na nowe Arbeitskomando. 6 grudnia 1944 roku dotarł po różnych perypetiach do Krakowa, gdzie spotkał swoją matkę. W czasie powstania pani Bromke była naczelną siostrą jednego z powstańczych szpitali. Podczas ewakuacji wywiozła, ukryty w poduszce rannego, sztandar 21 WDH, który od paru miesięcy przechowywany był w jej mieszkaniu. Z Krakowa przenieśli się do Piastowa, gdzie mieszkali pod zmienionymi nazwiskami - Adam został kuzynem własnej matki. 19 stycznia 1945 roku znaleźli się znowu w Warszawie. Po nawiązaniu kontaktu, poprzez rodziców "​Ruskina"​ państwa Gromulskich,​ z ** harcmistrzem Stefanem Mirowskim ** (byłym komendantem warszawskiej chorągwi Szarych Szeregów, a wywodzącym się z 21) ** Ireną Milko - Więckowską,​ Andrzejem Raźniewskim ** oraz kilkoma jeszcze młodszymi harcerzami - ** Adam Bromke **przystąpił do odtwarzania drużyny. Do lipca 21 działała w konspiracji. | | I.1945 - \\ 21.VII \\ 1945 | Odtwarzanie drużyny | ** Adamowi Bromkemu **"​Dębowi - Karskiemu"​ udało się uciec w Wiedniu z transportu wiozącego jeńców na nowe Arbeitskomando. 6 grudnia 1944 roku dotarł po różnych perypetiach do Krakowa, gdzie spotkał swoją matkę. W czasie powstania pani Bromke była naczelną siostrą jednego z powstańczych szpitali. Podczas ewakuacji wywiozła, ukryty w poduszce rannego, sztandar 21 WDH, który od paru miesięcy przechowywany był w jej mieszkaniu. Z Krakowa przenieśli się do Piastowa, gdzie mieszkali pod zmienionymi nazwiskami - Adam został kuzynem własnej matki. 19 stycznia 1945 roku znaleźli się znowu w Warszawie. Po nawiązaniu kontaktu, poprzez rodziców "​Ruskina"​ państwa Gromulskich,​ z ** harcmistrzem Stefanem Mirowskim ** (byłym komendantem warszawskiej chorągwi Szarych Szeregów, a wywodzącym się z 21) ** Ireną Milko - Więckowską,​ Andrzejem Raźniewskim ** oraz kilkoma jeszcze młodszymi harcerzami - ** Adam Bromke **przystąpił do odtwarzania drużyny. Do lipca 21 działała w konspiracji. |
Linia 58: Linia 63:
 | 17 \\ Lipiec \\ 1952 | Aresztowanie \\ dh Jerzego \\ Stokowskiego. | Aresztowany 17.07.1952 przez funkcjonariuszy UB. Skazany na 6 lat więzienia przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie za przynależność do nielegalnej organizacji "​Drzazga"​ mającej na celu obalenie przemocą Ludowo - Demokratycznego ustroju Państwa Polskiego /Art.86 KKWP/. Przebywał w śledztwie w Komendzie MO /Pałac Mostowskich/,​ w Więzieniu Karno - Śledczym "​Toledo"​ przy ul. Ratuszowej oraz w Więzieniu Progresywnym dla Młodocianych w Jaworznie. Zwolniony w 1954 r. na podstawie amnestii po 2 latach. Zrehabilitowany w 1963 r. przez Sąd Najwyższy. | | 17 \\ Lipiec \\ 1952 | Aresztowanie \\ dh Jerzego \\ Stokowskiego. | Aresztowany 17.07.1952 przez funkcjonariuszy UB. Skazany na 6 lat więzienia przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie za przynależność do nielegalnej organizacji "​Drzazga"​ mającej na celu obalenie przemocą Ludowo - Demokratycznego ustroju Państwa Polskiego /Art.86 KKWP/. Przebywał w śledztwie w Komendzie MO /Pałac Mostowskich/,​ w Więzieniu Karno - Śledczym "​Toledo"​ przy ul. Ratuszowej oraz w Więzieniu Progresywnym dla Młodocianych w Jaworznie. Zwolniony w 1954 r. na podstawie amnestii po 2 latach. Zrehabilitowany w 1963 r. przez Sąd Najwyższy. |
  
-==== D ====+==== D. Historia XXI WDH w latach 1956 - 2007 ==== 
 + 
 +Ul. Nowowiejska 37 a. 
 ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^ ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^
 | Jesień \\ 1956 | | Przemiany społeczno - polityczne w kraju wciągu 1956 r. sprawiają, że w różnych kręgach harcerskich narasta dążność do reaktywowania działalności Związku. Ze środowiska "​21"​ aktywnie uczestniczy w tych zabiegach ** Tomasz Wołowski **, będąc łącznikiem pomiędzy różnymi grupami instruktorskimi jesienią 1956 r. W kręgach szaroszeregowych harcerzy i instruktorów warszawskich działa dpp. ** Jerzy Filiński **, który wraz z tymi instruktorami jeździ "​legendarnym"​ autobusem MZK nr "​173"​ do Łodzi, by tam - po różnych odbywających się naradach - uczestniczyć w trwającym w dniach 8 - 10.XII. 1956 r. w tzw. "​Zjeździe Łódzkim",​ na którym wznowiono działalność ZHP. | | Jesień \\ 1956 | | Przemiany społeczno - polityczne w kraju wciągu 1956 r. sprawiają, że w różnych kręgach harcerskich narasta dążność do reaktywowania działalności Związku. Ze środowiska "​21"​ aktywnie uczestniczy w tych zabiegach ** Tomasz Wołowski **, będąc łącznikiem pomiędzy różnymi grupami instruktorskimi jesienią 1956 r. W kręgach szaroszeregowych harcerzy i instruktorów warszawskich działa dpp. ** Jerzy Filiński **, który wraz z tymi instruktorami jeździ "​legendarnym"​ autobusem MZK nr "​173"​ do Łodzi, by tam - po różnych odbywających się naradach - uczestniczyć w trwającym w dniach 8 - 10.XII. 1956 r. w tzw. "​Zjeździe Łódzkim",​ na którym wznowiono działalność ZHP. |
Linia 90: Linia 98:
 | 1978- 1981 | Komendantem Szczepu \\ dh Jerzy Filiński. | Do szczepu powraca ** dh Jerzy Filiński **i wdraża tradycyjne metody wychowania. Wychowuje nową kadrę. | | 1978- 1981 | Komendantem Szczepu \\ dh Jerzy Filiński. | Do szczepu powraca ** dh Jerzy Filiński **i wdraża tradycyjne metody wychowania. Wychowuje nową kadrę. |
  
-==== E ====+==== E. Historia XXI WDH ==== 
 + 
 +Ul. Dzielna / Al. Jana Pawła II (Pawiak) 
 ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^ ^ Data ^ Wydarzenie ^ Opis ^
 | 20 \\ Kwiecień \\ 1940 | Aresztowanie przez gestapo dh Czesława Jankowskiego. | "​Przyszli po niego 20 kwietnia 1940 roku o szóstej rano. Dwóch cywilów i czterech umundurowanych gestapowców z bronią w ręku. Było to pierwsze, na szeroką skalę przeprowadzone,​ aresztowania wśród adwokatury warszawskiej. Po kilkugodzinnej rewizji zabrali go na Szucha. Resztę domowników zamknęli w kancelarii i plądrowali mieszkanie. Broni i gazetek ukrytych w piecu nie znaleźli."​ \\ "Mimo ostrzeżenia na wiadomość o aresztowaniu Ojca Andrzej (starszy syn) poszedł z żoną do kościoła, oboje przystąpili do komunii, po czym zgłosił się na Szucha. Łudził się, że w ten sposób uratuje Ojca." (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). | | 20 \\ Kwiecień \\ 1940 | Aresztowanie przez gestapo dh Czesława Jankowskiego. | "​Przyszli po niego 20 kwietnia 1940 roku o szóstej rano. Dwóch cywilów i czterech umundurowanych gestapowców z bronią w ręku. Było to pierwsze, na szeroką skalę przeprowadzone,​ aresztowania wśród adwokatury warszawskiej. Po kilkugodzinnej rewizji zabrali go na Szucha. Resztę domowników zamknęli w kancelarii i plądrowali mieszkanie. Broni i gazetek ukrytych w piecu nie znaleźli."​ \\ "Mimo ostrzeżenia na wiadomość o aresztowaniu Ojca Andrzej (starszy syn) poszedł z żoną do kościoła, oboje przystąpili do komunii, po czym zgłosił się na Szucha. Łudził się, że w ten sposób uratuje Ojca." (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). |
 | 21 \\ Czerwiec \\ 1940 | Rozstrzelanie dh Czesława Jankowskiego przez hitlerowców w Palmirach. | "​Ojciec i brat siedzieli na Pawiaku, przysyłali grypsy. Matka i siostra wysyłały im paczki żywnościowe. Szukały pośredników,​ żeby ich uwolnić za umiejętnie wręczoną łapówkę. W czerwcu grypsy się urwały. Usłużny volksdeutsch,​ "​ludzki człowiek",​ p. S. Zamieszkały Piękna 61, brał nadal pieniądze i nie szczędził uspokajających wiadomości."​ (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). \\ "​Barbara Wiśniewska - Sokołowska,​ która wskutek nieuwagi SS-mana wyczytującego z listy więźniów załadowanych na samochody ocalała jedyna z transportu śmierci 20 - 21 czerwca 1940 r., opowiada o okolicznościach wywiezienia tej grupy skazańców do Palmir ( // W więzieniu mokotowskim i na Pawiaku, // w tomie // Wspomnienia więźniów Pawiaka, // s.179 - 82): \\ ...widzę wreszcie poznanego przed godziną ** adwokata Jankowskiego ** . Wrzucają teraz na brzeg wozu ostatnich - dwóch konających. Jednego zwalają ** Jankowskiemu ** wprost na kolana, drugiego upychają i kopią buciorami. \\ .....Poniżej podajemy - w dosłownym brzmieniu i porządku oryginału - odpis listy transportu z 20 - 21 czerwca 1940 r. wyniesionej przez Janinę Gruszkową: \\ ** ...Jankowski Andrzej ** 11.12.07 \\ ** Jankowski Czesław ** 20. 7.81..."​. \\ (Władysław Bartoszewski "​Warszawski Pierścień Śmierci 1939 - 1944") \\ "21 czerwca kampania francuska została zakończona. Historyczny wagon odjechał do Berlina. Tego samego dnia na pokładzie brytyjskiej korwety wylądowałem w Plymuth. Tego samego dnia w Palmirach pod Warszawą Niemcy rozstrzelali mego ojca i brata."​ (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). | | 21 \\ Czerwiec \\ 1940 | Rozstrzelanie dh Czesława Jankowskiego przez hitlerowców w Palmirach. | "​Ojciec i brat siedzieli na Pawiaku, przysyłali grypsy. Matka i siostra wysyłały im paczki żywnościowe. Szukały pośredników,​ żeby ich uwolnić za umiejętnie wręczoną łapówkę. W czerwcu grypsy się urwały. Usłużny volksdeutsch,​ "​ludzki człowiek",​ p. S. Zamieszkały Piękna 61, brał nadal pieniądze i nie szczędził uspokajających wiadomości."​ (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). \\ "​Barbara Wiśniewska - Sokołowska,​ która wskutek nieuwagi SS-mana wyczytującego z listy więźniów załadowanych na samochody ocalała jedyna z transportu śmierci 20 - 21 czerwca 1940 r., opowiada o okolicznościach wywiezienia tej grupy skazańców do Palmir ( // W więzieniu mokotowskim i na Pawiaku, // w tomie // Wspomnienia więźniów Pawiaka, // s.179 - 82): \\ ...widzę wreszcie poznanego przed godziną ** adwokata Jankowskiego ** . Wrzucają teraz na brzeg wozu ostatnich - dwóch konających. Jednego zwalają ** Jankowskiemu ** wprost na kolana, drugiego upychają i kopią buciorami. \\ .....Poniżej podajemy - w dosłownym brzmieniu i porządku oryginału - odpis listy transportu z 20 - 21 czerwca 1940 r. wyniesionej przez Janinę Gruszkową: \\ ** ...Jankowski Andrzej ** 11.12.07 \\ ** Jankowski Czesław ** 20. 7.81..."​. \\ (Władysław Bartoszewski "​Warszawski Pierścień Śmierci 1939 - 1944") \\ "21 czerwca kampania francuska została zakończona. Historyczny wagon odjechał do Berlina. Tego samego dnia na pokładzie brytyjskiej korwety wylądowałem w Plymuth. Tego samego dnia w Palmirach pod Warszawą Niemcy rozstrzelali mego ojca i brata."​ (Stanisław Jankowski "​Agaton"​ - "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie"​). |
-==== F ==== +==== F. Historia XXI WDH ==== 
-Tu już zwykły tekst...+Ul. Powązkowska - Cmentarz Wojskowy. 
 +  *Kwatera Zgrupowania "​GURT"​ - zapalenie zniczy na mogiłach kwatery oraz przy tablicy Powstańców i Harcerzy XXI WDH i 2 Harcerskiej Baterii Artylerii Plot "​Żbik";​ 
 +  *Kwatera Batalionu "​Zośka"​ - zapalenie zniczy na grobie dh Stefana Mirowskiego - harcerza XXI WDH 
 +  *Kwatera Batalionu "​Miotła"​ - zapalenie zniczy na grobach Wandy i Stanisława Gromulskich - siostry i brata - harcerza XXI WDH - dowódcy 1 plutonu 2 hbaplot; 
 +  *Kwatera Pułku "​Baszta"​ - zapalenie zniczy na grobie plutpchorKazimierza Dziubałtowskiego ps. "​Tomek"​ harcerza XXI WDH 
 +  *Kwatera Mauzoleum AK - zapalenie zniczy na grobie Jerzego Filińskiego 22D rząd VI miejsce 11 (na wysokości pomnika Gloria Victis przy murze).

nawigacja
QR Code
QR Code public:materialy:historia:hist21wdhigz:start (generated for current page)