Synteza średniowiecza - Historia wersji

Markgo: /* Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej) */

2009-03-01T12:48:08Z

Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej)

← poprzednia wersja		Wersja z 12:48, 1 mar 2009
Linia 215:		Linia 215:
	Bogurodzica pochodzi z I połowy XIII wieku, jest pierwszym znanym utworem lirycznym napisanym w języku polskim, autorstwo nieznane, arcydzieło poezji średniowiecznej polskiej, zawiera mnóstwo archaizmów:		Bogurodzica pochodzi z I połowy XIII wieku, jest pierwszym znanym utworem lirycznym napisanym w języku polskim, autorstwo nieznane, arcydzieło poezji średniowiecznej polskiej, zawiera mnóstwo archaizmów:
	* fonetyczne inne brzmienie wyrazów, wynikające m.in. z przegłosu polskiego (patrz niżej)		* fonetyczne inne brzmienie wyrazów, wynikające m.in. z przegłosu polskiego (patrz niżej)
-	** sławiena - Powinien być przegłos bo jest po spółgłosce miękkiej i przed twardą: więc ~~o®e~~.	+	** sławiena - Powinien być przegłos bo jest po spółgłosce miękkiej i przed twardą: więc o→e. Brak przegłosu świadczy, że tekst został napisany przez Czecha, bądź autor był pod wpływem gwary
-	Brak przegłosu świadczy, że tekst został napisany przez Czecha, bądź autor był pod wpływem gwary	+
	** zwolena – „l” historyczne miękkie – takie wtedy było		** zwolena – „l” historyczne miękkie – takie wtedy było
	** Krzciciela		** Krzciciela

Markgo: /* Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej) */

2009-03-01T12:43:55Z

Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej)

← poprzednia wersja		Wersja z 12:43, 1 mar 2009
Linia 214:		Linia 214:
	== Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej) ==		== Bogurodzica - analiza językowa oraz interpretacja treści utworu. (podstawowe wiadomości z zakrasu gramtyki historycznej) ==
	Bogurodzica pochodzi z I połowy XIII wieku, jest pierwszym znanym utworem lirycznym napisanym w języku polskim, autorstwo nieznane, arcydzieło poezji średniowiecznej polskiej, zawiera mnóstwo archaizmów:		Bogurodzica pochodzi z I połowy XIII wieku, jest pierwszym znanym utworem lirycznym napisanym w języku polskim, autorstwo nieznane, arcydzieło poezji średniowiecznej polskiej, zawiera mnóstwo archaizmów:
-	** fonetyczne inne brzmienie wyrazów, wynikające m.in. z przegłosu polskiego (patrz niżej)	+	* fonetyczne inne brzmienie wyrazów, wynikające m.in. z przegłosu polskiego (patrz niżej)
	** sławiena - Powinien być przegłos bo jest po spółgłosce miękkiej i przed twardą: więc o®e.		** sławiena - Powinien być przegłos bo jest po spółgłosce miękkiej i przed twardą: więc o®e.
	Brak przegłosu świadczy, że tekst został napisany przez Czecha, bądź autor był pod wpływem gwary		Brak przegłosu świadczy, że tekst został napisany przez Czecha, bądź autor był pod wpływem gwary

Markgo o 12:43, 1 mar 2009

2009-03-01T12:43:17Z

Podgląd zmian

Markgo: /* Uniwersalizm kultury średniowiecza */

2009-02-28T23:40:53Z

Uniwersalizm kultury średniowiecza

← poprzednia wersja		Wersja z 23:40, 28 lut 2009
Linia 68:		Linia 68:
	* uniwersalny język – łacina		* uniwersalny język – łacina
	* istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)		* istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)
-	* ideologia chrześcijańska ([[teocentryzm]] był poglądem, [[idea\|ideą]] organizującą kulturę, ale nie był [[ideologia\|ideologią]]). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest [[Biblia]].	+	* ideologia chrześcijańska ([[teocentryzm]] był poglądem, [[idea\|ideą]] organizującą kulturę, ale nie był [[ideologia\|ideologią]]). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest [[Biblia]].
		+	Filozofia chrześcijańska średniowiecza składała się z:
	* Augustynizmu		* Augustynizmu
	* Tomizmu		* Tomizmu
	* Franciszkanizmu (pewien [[wzorzec osobowy]], a raczej nie filozofia)		* Franciszkanizmu (pewien [[wzorzec osobowy]], a raczej nie filozofia)

-	- podział władzy: cesarstwo oraz papiestwo (wiara, klucze do państwa niebieskiego)	+	* podział władzy: cesarstwo oraz papiestwo (wiara, klucze do państwa niebieskiego)
-		+	* feudalizm
-	- feudalizm	+	* przejęcie naukowego dorobku antyku (Arystoteles)
-		+	* sposób administrowania państwa kościelnego oparty na systemie administracyjnym cesarstwa rzymskiego (‘Złota Bulla’= opisy poszczególnych państw Chrześcijańskich)
-	- przejęcie naukowego dorobku antyku (Arystoteles)	+	* scholastyka – początkowo powszechna metoda naukowa, później podstawowa metoda edukacji.
-		+
-	- sposób administrowania państwa kościelnego oparty na systemie administracyjnym cesarstwa rzymskiego (‘Złota Bulla’= opisy poszczególnych państw Chrześcijańskich)	+
-		+
-	- scholastyka – początkowo powszechna metoda naukowa, później podstawowa metoda edukacji.	+
-		+
-		+

	Cechy kultury świadczące o uniwersalizmie:		Cechy kultury świadczące o uniwersalizmie:
-		+	* 3 kręgi kultury: rycerski(dworski), plebejski (ludyczny ‘ludus’=śmiech), religijny
-	- 3 kręgi kultury: rycerski(dworski), plebejski (ludyczny ‘ludus’=śmiech), religijny	+	* dwujęzyczność literatury
-		+
-	- dwujęzyczność literatury	+
	(wszystkie kroniki to polska literatura (zabytki literatury polskiej, ale nie zabytki języka polskiego)– mimo że, napisana po łacinie; Dzisiaj Miłosz pisze po angielsku i wtedy to nie jest literatura polska. Podobnie było z Józefem Konradem Korzeniowskiem (Joseph Conrad) autor „Lorda Jim’a”.		(wszystkie kroniki to polska literatura (zabytki literatury polskiej, ale nie zabytki języka polskiego)– mimo że, napisana po łacinie; Dzisiaj Miłosz pisze po angielsku i wtedy to nie jest literatura polska. Podobnie było z Józefem Konradem Korzeniowskiem (Joseph Conrad) autor „Lorda Jim’a”.
		+	* Anonimowość dzieł – bo były pisane ku chwale Boga
		+	* Te same gatunki i działy literatury
		+	* Powszechność stylu romańskiego i gotyckiego
		+	* Powszechność alegorii
		+	* Parenetyczny charakter literatury
		+	* Teocentryzm jako idea organizująca kulturę

-	~~- Anonimowość dzieł – bo były pisane ku chwale Boga~~	+	== Kręgi kulturowe literatury średniowiecza - problematyka dzieł, gatunki ==
-		+	Literatura średniowiecza to wszelkie piśmiennictwo z tego okresu, często zachowane jako późniejsze odpisy, nieraz tylko fragmentaryczne, często anonimowe. Są to m.in. kroniki, zapiski, dzieła trubadurów. Nieraz trzeba rekonstruować współcześnie tekst (Tristn i Izolda). W średniowieczu większość tworzono po łacinie (uniwersalny język), trochę w kształtujących się dopiero językach narodowych. Literaturę średniowiecza można podzielić na świecką i religijną. Zawsze przewija się przez literaturę wiara, Bóg, wyższość ducha nad materią. Utwory mają charakter dydaktyczny i moralizatorski.
-	~~- Te same gatunki i działy literatury~~	+
-		+
-	~~- Powszechność stylu romańskiego i gotyckiego~~	+
-		+
-	~~- Powszechność alegorii~~	+
-		+
-	~~- Parenetyczny charakter literatury~~	+
-		+
-	~~- Teocentryzm jako idea organizująca kulturę~~	+
-		+
-		+
-		+
-	5. Kręgi kulturowe literatury średniowiecza - problematyka dzieł, gatunki.	+
-		+
-		+
-		+
-	Literatura ~~średniowiecz~~ to wszelkie piśmiennictwo z tego okresu, często zachowane jako późniejsze odpisy, nieraz tylko fragmentaryczne, często anonimowe. Są to m.in. kroniki, zapiski, dzieła trubadurów. Nieraz trzeba rekonstruować współcześnie tekst (Tristn i Izolda). W średniowieczu większość tworzono po łacinie (uniwersalny język), trochę w kształtujących się dopiero językach narodowych. Literaturę średniowiecza można podzielić na świecką i religijną. Zawsze przewija się przez literaturę wiara, Bóg, wyższość ducha nad materią. Utwory mają charakter dydaktyczny i moralizatorski.	+

Markgo: /* Uniwersalizm kultury średniowiecza */

2009-02-28T23:38:56Z

Uniwersalizm kultury średniowiecza

← poprzednia wersja		Wersja z 23:38, 28 lut 2009
Linia 58:		Linia 58:

	== Uniwersalizm kultury średniowiecza ==		== Uniwersalizm kultury średniowiecza ==
-
-
-
	Pojęcie uniwersalne – występuje i oznacza to samo w różnych językach		Pojęcie uniwersalne – występuje i oznacza to samo w różnych językach
-
-
-
	Uniwersalizm – identyczność i jednolitość zjawisk kulturowych występujących w różnych narodach w pewnym okresie.		Uniwersalizm – identyczność i jednolitość zjawisk kulturowych występujących w różnych narodach w pewnym okresie.

	Jest to całokształt postaw i poglądów uznających zasadę dominacji całości nad częściami, przeciwieństwo indywidualizmu. Na uniwersalizm składa się też pogląd, że część jest zbudowana tak samo jak całość. W sztuce uniwersalizm dawał to, że każdy element był przeniknięty jedną ideą (np. teocentryzmem). W życiu politycznym uniwersalizm mówi o dominacji kościoła i papieża w Europie, jak i cesarza jako władzy świeckiej oraz to, że językiem powszechnym w Europie była łacina.		Jest to całokształt postaw i poglądów uznających zasadę dominacji całości nad częściami, przeciwieństwo indywidualizmu. Na uniwersalizm składa się też pogląd, że część jest zbudowana tak samo jak całość. W sztuce uniwersalizm dawał to, że każdy element był przeniknięty jedną ideą (np. teocentryzmem). W życiu politycznym uniwersalizm mówi o dominacji kościoła i papieża w Europie, jak i cesarza jako władzy świeckiej oraz to, że językiem powszechnym w Europie była łacina.
-
-

	Obecnie mówi się o homogenizacji kultury – ujednolicenie.		Obecnie mówi się o homogenizacji kultury – ujednolicenie.
-
-

	Czynniki wpływające na uniwersalizm średniowieczny:		Czynniki wpływające na uniwersalizm średniowieczny:
	* uniwersalny język – łacina		* uniwersalny język – łacina
	* istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)		* istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)
-	* ideologia chrześcijańska ( teocentryzm był poglądem, ideą organizującą kulturę, ale nie był ideologią). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest Biblia. ~~Filozofia chrześcijańska średniowiecza składała się z:~~	+	* ideologia chrześcijańska ([[teocentryzm]] był poglądem, [[idea\|ideą]] organizującą kulturę, ale nie był [[ideologia\|ideologią]]). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest [[Biblia]].
-		+	* Augustynizmu
-	o Augustynizmu	+	* Tomizmu
-		+	* Franciszkanizmu (pewien [[wzorzec osobowy]], a raczej nie filozofia)
-	o Tomizmu	+
-		+
-	~~o Frańciszkanizmu~~ (pewien wzorzec osobowy, a raczej nie filozofia)	+

-	- podział władzy: cesarstwo oraz papiestwo (wiara, klucze do państwa ~~niebieskego~~)	+	- podział władzy: cesarstwo oraz papiestwo (wiara, klucze do państwa niebieskiego)

	- feudalizm		- feudalizm

Markgo: /* Charakterystyka założeń ideowych epoki */

2009-02-28T23:36:45Z

Charakterystyka założeń ideowych epoki

← poprzednia wersja		Wersja z 23:36, 28 lut 2009
Linia 46:		Linia 46:

	== Charakterystyka założeń ideowych epoki ==		== Charakterystyka założeń ideowych epoki ==
-	Kultura średniowiecza kręciła się wokół Boga - nadawał on sens życiu, panował ([[teocentryzm]]).	+	Kultura średniowiecza kręciła się wokół Boga - nadawał on sens życiu, panował ([[teocentryzm]]).
-		+
-		+
-	teocentryzm - umieszczenie Boga w centrum, ustanowienie go celem życia człowieka, w filozofii panuje myśl o zbawieniu i życiu pośmiertnym, podporządkowanie religii sztuki. Daje to w konsekwencji przesiąknięcie wszystkiego myślą o Bogu, śmierci, zbawieniu - memento mori. Tematyka dzieł w większości jest więc związana z religią, śmiercią, Bogiem. Niewiedza o świecie daję próby wytłumaczenia otoczenia i mitach i wierzeniach. Inny, nie teocentrycznym tematem, jest stan rycerski, walki i wielkie miłości w tym stanie (np. Tristan i Izolda, Ronald, Okrągły Stół).	+
-		+
-		+

	=== Augustynizm ===		=== Augustynizm ===
	Św. Augustyn żył na przełomie IV i V wieku. Jego filozofia do czasów św. Tomasza (XIII) była wiodącą myślą w Europie i kościele. Jego filozofia została nazwana dramatyczną. Człowiek jest umieszczony między niebem a ziemią, grzechem a bogiem, aniołami na zwierzętami. Życie człowieka to ciągłe rozerwanie między duszą, która dąży do Boga, a grzesznym ciałem. Życie w takich warunkach staje się koszmarem. Człowiek jest wątły, rozdwojony, słaby. Bóg jest wszechmocny i jest celem życia. Augustyn wyznaje teocentryzm i teodyceę - usprawiedliwienie sprzeczności między złem w świecie a wszechmocą Boga - świat to dobre dzieło Boga, zło to dzieło wolnych stworzeń. Świat się ukazuje dualistyczny - podzielony na dobro i zło, duszę i ciało. Człowiek musi wybierać, nie ma kompromisu. Oczywiście powinien wybrać dobro, zbawienie, czyli Augustyn mówi o wyższości dóbr duchowych nad ziemskimi. Wręcz odrzuca dobra ziemskie, w tym naukę o świecie, a propaguje ascezę, kontemplację i przez to poznanie Boga. Do poznania Boga potrzebne są uczucia, dobra wola i łaska. Ciało jest złe. Jako filozof korzystał z platonizmu, skąd wywiódł pogląd o dualizmie wszechświata. Wyznawał też wiarę, że świat to nieustanna walka państwa ludzi wybranych przez Boga z tymi potępionymi. Dzieła Augustyna to O państwie Bożym i Wyznania. Od niego pochodzi w literaturze wizja człowieka słabego, kruchego oraz motyw rozdarcia między cielesnością a duchem.		Św. Augustyn żył na przełomie IV i V wieku. Jego filozofia do czasów św. Tomasza (XIII) była wiodącą myślą w Europie i kościele. Jego filozofia została nazwana dramatyczną. Człowiek jest umieszczony między niebem a ziemią, grzechem a bogiem, aniołami na zwierzętami. Życie człowieka to ciągłe rozerwanie między duszą, która dąży do Boga, a grzesznym ciałem. Życie w takich warunkach staje się koszmarem. Człowiek jest wątły, rozdwojony, słaby. Bóg jest wszechmocny i jest celem życia. Augustyn wyznaje teocentryzm i teodyceę - usprawiedliwienie sprzeczności między złem w świecie a wszechmocą Boga - świat to dobre dzieło Boga, zło to dzieło wolnych stworzeń. Świat się ukazuje dualistyczny - podzielony na dobro i zło, duszę i ciało. Człowiek musi wybierać, nie ma kompromisu. Oczywiście powinien wybrać dobro, zbawienie, czyli Augustyn mówi o wyższości dóbr duchowych nad ziemskimi. Wręcz odrzuca dobra ziemskie, w tym naukę o świecie, a propaguje ascezę, kontemplację i przez to poznanie Boga. Do poznania Boga potrzebne są uczucia, dobra wola i łaska. Ciało jest złe. Jako filozof korzystał z platonizmu, skąd wywiódł pogląd o dualizmie wszechświata. Wyznawał też wiarę, że świat to nieustanna walka państwa ludzi wybranych przez Boga z tymi potępionymi. Dzieła Augustyna to O państwie Bożym i Wyznania. Od niego pochodzi w literaturze wizja człowieka słabego, kruchego oraz motyw rozdarcia między cielesnością a duchem.
-
-

	=== Tomizm ===		=== Tomizm ===
	Św. Tomasz (1225-1274) stworzył filozofię odchodzącą od dualizmu Augustyna. Przejął od Arystotelesa logiczne myślenie, formę dowodu, jak i pojęcia formy i materii (stąd u niego dusza i ciało). Wg. Tomasza z Akwinu wszystkie byty są ułożone w hierarchii na drabinie (gradualizm). Miejsce tam przewidziane dla człowieka, pomiędzy aniołami a zwierzętami, jest naturalne i takie powinno być. Człowiek, realizując swoje powołanie, nie ulegając pokusom i przeciwnościom, wznosi się wyżej do Boga. Stąd się wywodzi uzasadnienie dla hierarchii stanów w średniowieczu. Wypełnianie obowiązku wynikającego z pozycji na drabinie i harmonia między różnymi bytami to wizja dobrego świata, wszyscy bowiem dążą do celu, jakim jest Bóg. Etyka stabilizuje ludzkie życie w społeczeństwie, cnota pozwala istnieć w tym społeczeństwie. Tomasz odrzucił augustyńską pogardę dla rozumu, dowodząc niesprzeczności między wiarą i rozumem i mówiąc o odkryciach rozumu jako i tak prawdę pochodzącą od Boga. Wymyślił też 5 dowodów na istnienie Boga (obalone przez Kanta). Jego filozofia to więc: harmonia i gradualizm. Filozofia ta się przewija w literaturze: pochwała współdziałania stanów społeczeństwa (Satyra na leniwych chłopów) i np. u Miłosza w Świat (poema naiwne), gdzie widać hierarchię bytów.		Św. Tomasz (1225-1274) stworzył filozofię odchodzącą od dualizmu Augustyna. Przejął od Arystotelesa logiczne myślenie, formę dowodu, jak i pojęcia formy i materii (stąd u niego dusza i ciało). Wg. Tomasza z Akwinu wszystkie byty są ułożone w hierarchii na drabinie (gradualizm). Miejsce tam przewidziane dla człowieka, pomiędzy aniołami a zwierzętami, jest naturalne i takie powinno być. Człowiek, realizując swoje powołanie, nie ulegając pokusom i przeciwnościom, wznosi się wyżej do Boga. Stąd się wywodzi uzasadnienie dla hierarchii stanów w średniowieczu. Wypełnianie obowiązku wynikającego z pozycji na drabinie i harmonia między różnymi bytami to wizja dobrego świata, wszyscy bowiem dążą do celu, jakim jest Bóg. Etyka stabilizuje ludzkie życie w społeczeństwie, cnota pozwala istnieć w tym społeczeństwie. Tomasz odrzucił augustyńską pogardę dla rozumu, dowodząc niesprzeczności między wiarą i rozumem i mówiąc o odkryciach rozumu jako i tak prawdę pochodzącą od Boga. Wymyślił też 5 dowodów na istnienie Boga (obalone przez Kanta). Jego filozofia to więc: harmonia i gradualizm. Filozofia ta się przewija w literaturze: pochwała współdziałania stanów społeczeństwa (Satyra na leniwych chłopów) i np. u Miłosza w Świat (poema naiwne), gdzie widać hierarchię bytów.
-
-

	=== Franciszkanizm ===		=== Franciszkanizm ===

Markgo: /* Charakterystyka założeń ideowych epoki */

2009-02-28T23:35:13Z

Charakterystyka założeń ideowych epoki

← poprzednia wersja		Wersja z 23:35, 28 lut 2009
Linia 46:		Linia 46:

	== Charakterystyka założeń ideowych epoki ==		== Charakterystyka założeń ideowych epoki ==
		+	Kultura średniowiecza kręciła się wokół Boga - nadawał on sens życiu, panował ([[teocentryzm]]).

-
-
-	~~Kultura średniowiecza kręciła się wokół Boga - nadawał on sens życiu. Panował~~
-
-

	teocentryzm - umieszczenie Boga w centrum, ustanowienie go celem życia człowieka, w filozofii panuje myśl o zbawieniu i życiu pośmiertnym, podporządkowanie religii sztuki. Daje to w konsekwencji przesiąknięcie wszystkiego myślą o Bogu, śmierci, zbawieniu - memento mori. Tematyka dzieł w większości jest więc związana z religią, śmiercią, Bogiem. Niewiedza o świecie daję próby wytłumaczenia otoczenia i mitach i wierzeniach. Inny, nie teocentrycznym tematem, jest stan rycerski, walki i wielkie miłości w tym stanie (np. Tristan i Izolda, Ronald, Okrągły Stół).		teocentryzm - umieszczenie Boga w centrum, ustanowienie go celem życia człowieka, w filozofii panuje myśl o zbawieniu i życiu pośmiertnym, podporządkowanie religii sztuki. Daje to w konsekwencji przesiąknięcie wszystkiego myślą o Bogu, śmierci, zbawieniu - memento mori. Tematyka dzieł w większości jest więc związana z religią, śmiercią, Bogiem. Niewiedza o świecie daję próby wytłumaczenia otoczenia i mitach i wierzeniach. Inny, nie teocentrycznym tematem, jest stan rycerski, walki i wielkie miłości w tym stanie (np. Tristan i Izolda, Ronald, Okrągły Stół).
Linia 57:		Linia 53:


-	Augustynizm. Św. Augustyn żył na przełomie IV i V wieku. Jego filozofia do czasów św. Tomasza (XIII) była wiodącą myślą w Europie i kościele. Jego filozofia została nazwana dramatyczną. Człowiek jest umieszczony między niebem a ziemią, grzechem a bogiem, aniołami na zwierzętami. Życie człowieka to ciągłe rozerwanie między duszą, która dąży do Boga, a grzesznym ciałem. Życie w takich warunkach staje się koszmarem. Człowiek jest wątły, rozdwojony, słaby. Bóg jest wszechmocny i jest celem życia. Augustyn wyznaje teocentryzm i teodyceę - usprawiedliwienie sprzeczności między złem w świecie a wszechmocą Boga - świat to dobre dzieło Boga, zło to dzieło wolnych stworzeń. Świat się ukazuje dualistyczny - podzielony na dobro i zło, duszę i ciało. Człowiek musi wybierać, nie ma kompromisu. Oczywiście powinien wybrać dobro, zbawienie, czyli Augustyn mówi o wyższości dóbr duchowych nad ziemskimi. Wręcz odrzuca dobra ziemskie, w tym naukę o świecie, a propaguje ascezę, kontemplację i przez to poznanie Boga. Do poznania Boga potrzebne są uczucia, dobra wola i łaska. Ciało jest złe. Jako filozof korzystał z platonizmu, skąd wywiódł pogląd o dualizmie wszechświata. Wyznawał też wiarę, że świat to nieustanna walka państwa ludzi wybranych przez Boga z tymi potępionymi. Dzieła Augustyna to O państwie Bożym i Wyznania. Od niego pochodzi w literaturze wizja człowieka słabego, kruchego oraz motyw rozdarcia między cielesnością a duchem.	+	=== Augustynizm ===
		+	Św. Augustyn żył na przełomie IV i V wieku. Jego filozofia do czasów św. Tomasza (XIII) była wiodącą myślą w Europie i kościele. Jego filozofia została nazwana dramatyczną. Człowiek jest umieszczony między niebem a ziemią, grzechem a bogiem, aniołami na zwierzętami. Życie człowieka to ciągłe rozerwanie między duszą, która dąży do Boga, a grzesznym ciałem. Życie w takich warunkach staje się koszmarem. Człowiek jest wątły, rozdwojony, słaby. Bóg jest wszechmocny i jest celem życia. Augustyn wyznaje teocentryzm i teodyceę - usprawiedliwienie sprzeczności między złem w świecie a wszechmocą Boga - świat to dobre dzieło Boga, zło to dzieło wolnych stworzeń. Świat się ukazuje dualistyczny - podzielony na dobro i zło, duszę i ciało. Człowiek musi wybierać, nie ma kompromisu. Oczywiście powinien wybrać dobro, zbawienie, czyli Augustyn mówi o wyższości dóbr duchowych nad ziemskimi. Wręcz odrzuca dobra ziemskie, w tym naukę o świecie, a propaguje ascezę, kontemplację i przez to poznanie Boga. Do poznania Boga potrzebne są uczucia, dobra wola i łaska. Ciało jest złe. Jako filozof korzystał z platonizmu, skąd wywiódł pogląd o dualizmie wszechświata. Wyznawał też wiarę, że świat to nieustanna walka państwa ludzi wybranych przez Boga z tymi potępionymi. Dzieła Augustyna to O państwie Bożym i Wyznania. Od niego pochodzi w literaturze wizja człowieka słabego, kruchego oraz motyw rozdarcia między cielesnością a duchem.



-	Tomizm. Św. Tomasz (1225-1274) stworzył filozofię odchodzącą od dualizmu Augustyna. Przejął od Arystotelesa logiczne myślenie, formę dowodu, jak i pojęcia formy i materii (stąd u niego dusza i ciało). Wg. Tomasza z Akwinu wszystkie byty są ułożone w hierarchii na drabinie (gradualizm). Miejsce tam przewidziane dla człowieka, pomiędzy aniołami a zwierzętami, jest naturalne i takie powinno być. Człowiek, realizując swoje powołanie, nie ulegając pokusom i przeciwnościom, wznosi się wyżej do Boga. Stąd się wywodzi uzasadnienie dla hierarchii stanów w średniowieczu. Wypełnianie obowiązku wynikającego z pozycji na drabinie i harmonia między różnymi bytami to wizja dobrego świata, wszyscy bowiem dążą do celu, jakim jest Bóg. Etyka stabilizuje ludzkie życie w społeczeństwie, cnota pozwala istnieć w tym społeczeństwie. Tomasz odrzucił augustyńską pogardę dla rozumu, dowodząc niesprzeczności między wiarą i rozumem i mówiąc o odkryciach rozumu jako i tak prawdę pochodzącą od Boga. Wymyślił też 5 dowodów na istnienie Boga (obalone przez Kanta). Jego filozofia to więc: harmonia i gradualizm. Filozofia ta się przewija w literaturze: pochwała współdziałania stanów społeczeństwa (Satyra na leniwych chłopów) i np. u Miłosza w Świat (poema naiwne), gdzie widać hierarchię bytów.	+	=== Tomizm ===
		+	Św. Tomasz (1225-1274) stworzył filozofię odchodzącą od dualizmu Augustyna. Przejął od Arystotelesa logiczne myślenie, formę dowodu, jak i pojęcia formy i materii (stąd u niego dusza i ciało). Wg. Tomasza z Akwinu wszystkie byty są ułożone w hierarchii na drabinie (gradualizm). Miejsce tam przewidziane dla człowieka, pomiędzy aniołami a zwierzętami, jest naturalne i takie powinno być. Człowiek, realizując swoje powołanie, nie ulegając pokusom i przeciwnościom, wznosi się wyżej do Boga. Stąd się wywodzi uzasadnienie dla hierarchii stanów w średniowieczu. Wypełnianie obowiązku wynikającego z pozycji na drabinie i harmonia między różnymi bytami to wizja dobrego świata, wszyscy bowiem dążą do celu, jakim jest Bóg. Etyka stabilizuje ludzkie życie w społeczeństwie, cnota pozwala istnieć w tym społeczeństwie. Tomasz odrzucił augustyńską pogardę dla rozumu, dowodząc niesprzeczności między wiarą i rozumem i mówiąc o odkryciach rozumu jako i tak prawdę pochodzącą od Boga. Wymyślił też 5 dowodów na istnienie Boga (obalone przez Kanta). Jego filozofia to więc: harmonia i gradualizm. Filozofia ta się przewija w literaturze: pochwała współdziałania stanów społeczeństwa (Satyra na leniwych chłopów) i np. u Miłosza w Świat (poema naiwne), gdzie widać hierarchię bytów.



-	Franciszkanizm. Św. Franciszek z Asyżu (1182-1226) stworzył przeciwną Augustynowi bardzo radosną filozofię wiary. Mówi ona do miłości do świata, wszystkiego co jest stworzone, natura to siostra ludzi, człowiek powinien się cieszyć i harmonijnie współdziałać z otoczeniem. Należy żyć zgodnie z przykazaniami Ewangelii, był za ubóstwem, miłością, braterstwem, przeciw okrucieństwu. Zapoczątkował wielką przemianę w kościele. Utwór Kwiatki św. Franciszka opowiada o życiu i cudach Franciszka.	+	=== Franciszkanizm ===
		+	Św. Franciszek z Asyżu (1182-1226) stworzył przeciwną Augustynowi bardzo radosną filozofię wiary. Mówi ona do miłości do świata, wszystkiego co jest stworzone, natura to siostra ludzi, człowiek powinien się cieszyć i harmonijnie współdziałać z otoczeniem. Należy żyć zgodnie z przykazaniami Ewangelii, był za ubóstwem, miłością, braterstwem, przeciw okrucieństwu. Zapoczątkował wielką przemianę w kościele. Utwór Kwiatki św. Franciszka opowiada o życiu i cudach Franciszka.

-	4. Uniwersalizm kultury średniowiecza.	+	== Uniwersalizm kultury średniowiecza ==


Linia 86:		Linia 85:

	Czynniki wpływające na uniwersalizm średniowieczny:		Czynniki wpływające na uniwersalizm średniowieczny:
-		+	* uniwersalny język – łacina
-	- uniwersalny język – łacina	+	* istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)
-		+	* ideologia chrześcijańska ( teocentryzm był poglądem, ideą organizującą kulturę, ale nie był ideologią). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest Biblia. Filozofia chrześcijańska średniowiecza składała się z:
-	- istnienie ogólnonarodowego Państwa Kościelnego (składały się na nie wszystkie narody chrześcijańskie uznające zwierzchnictwo papieża)	+
-		+
-	- ideologia chrześcijańska ( teocentryzm był poglądem, ideą organizującą kulturę, ale nie był ideologią). Wykładnią ideologii chrześcijańskiej jest Biblia. Filozofia chrześcijańska średniowiecza składała się z:	+

	o Augustynizmu		o Augustynizmu

Markgo: /* Polityka na zachodzie */

2009-02-28T23:32:54Z

Polityka na zachodzie

← poprzednia wersja		Wersja z 23:32, 28 lut 2009
Linia 36:		Linia 36:
	Na zachodzie, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, prym zaczął wodzić kościół i Państwo Kościelne. Ogromne znaczenie kościoła w tamtym czasie i władza papieża powodowała walkę państw europejskich o panowanie nad kościołem w państwie i w ogólności, jak i walkę kandydatów na papieży (zdarzało się, że było na raz kilku papieży, walczących między sobą, jeden był np. we Włoszech, drugi we Francji). Koronacja Karola Wielkiego na cesarza spowodowała powstanie stanowiska cesarza - drugiej osoby w Europie po papieżu. Później cesarzem był władca Niemiec i się nieustannie kłócił z papieżem o supremację nad Europą i kościołem. Nieuregulowana była kwestia zwierzchnictwa państwa nad kościołem w kraju. Do tego doszli Arabowie, zdobywając Hiszpanię, zagrażając Francji (Karol Wielki się obronił), a później stając się pretekstem do wypraw krzyżowych. Alternatywną dla zachodniej kultury tworzyło Cesarstwo Bizantyjskie, mające pod swoim wpływem ziemie na wschód od Polski.		Na zachodzie, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, prym zaczął wodzić kościół i Państwo Kościelne. Ogromne znaczenie kościoła w tamtym czasie i władza papieża powodowała walkę państw europejskich o panowanie nad kościołem w państwie i w ogólności, jak i walkę kandydatów na papieży (zdarzało się, że było na raz kilku papieży, walczących między sobą, jeden był np. we Włoszech, drugi we Francji). Koronacja Karola Wielkiego na cesarza spowodowała powstanie stanowiska cesarza - drugiej osoby w Europie po papieżu. Później cesarzem był władca Niemiec i się nieustannie kłócił z papieżem o supremację nad Europą i kościołem. Nieuregulowana była kwestia zwierzchnictwa państwa nad kościołem w kraju. Do tego doszli Arabowie, zdobywając Hiszpanię, zagrażając Francji (Karol Wielki się obronił), a później stając się pretekstem do wypraw krzyżowych. Alternatywną dla zachodniej kultury tworzyło Cesarstwo Bizantyjskie, mające pod swoim wpływem ziemie na wschód od Polski.

-		+	=== Społeczeństwo średniowiecza na zachodzie ===
		+	Społeczeństwo feudalne, stanowe. Było duchowieństwo, które czasem nadużywało swoich praw i pozycji, było bogate, miało posiadłości i wpływy, było szanowane. Stan rycerski posiadał ziemię, gościł na dworze króla, z niego się składały armie państw i księstw. Ze stanu rycerskiego pochodzili królowie i władcy. Ważna była zależności, kto jest czyim wasalem czy lennikiem, kto od kogo zależy. Mieszczaństwo, późny twór średniowiecza, zajmował się handlem i rzemiosłem, później byli nierzadko najlepiej wykształceni, aczkolwiek byli poniżani przez szlachtę. Stan ubogi, pracujący, chłopski miał najmniejsze prawa, był nie wyedukowany i w ogóle zacofany. Ogólnie przyjętym językiem komunikacji była łacina.

-	~~Społeczeństwo średniowiecza~~ na ~~zachodzie. Społeczeństwo feudalne, stanowe. Było duchowieństwo, które czasem nadużywało swoich praw~~ i ~~pozycji, było bogate, miało posiadłości i wpływy, było szanowane~~. ~~Stan rycerski posiadał ziemię, gościł~~ na ~~dworze króla~~, ~~z niego się składały armie państw~~ i ~~księstw~~. ~~Ze stanu rycerskiego pochodzili królowie i władcy. Ważna była zależności~~, ~~kto jest czyim wasalem~~ czy ~~lennikiem, kto od kogo zależy~~. ~~Mieszczaństwo, późny twór średniowiecza~~, ~~zajmował~~ się ~~handlem i rzemiosłem, później byli nierzadko najlepiej wykształceni, aczkolwiek byli poniżani przez szlachtę~~. ~~Stan ubogi, pracujący, chłopski miał najmniejsze prawa, był nie wyedukowany i w ogóle zacofany. Ogólnie przyjętym językiem komunikacji była łacina~~.	+	=== Polityka w Polsce ===
		+	Polskie była na styku kultury zachodniej i bizantyjskiej. Weszła na arenę międzynarodową poprzez chrzest (966), zjazd gnieźnieński (1000) i koronację (1025). Wszystkie typowe zjawiska dla średniowiecza - rozbicie dzielnicowe, jakieś wynalazki rolnicze czy wojskowe - docierały do nas później. Polska do XVI wieku rosła w sile i terytorium, stając się coraz bardziej cywilizowanym krajem. Wygrana wojna z krzyżakami dowiodła naszej mocy militarnej.

-		+	=== Społeczeństwo polskie ===
		+	Ogólnie zależności podobne jak na zachodzie, z tym, że nie wykształciła się silna warstwa mieszczańska, zaś rycerstwo szybko zdobywało władzę i przywileje. Na wsi długo się łączy wiarę chrześcijańską z dawnymi wierzeniami pogańskimi.

-	Polityka w Polsce. Polskie była na styku kultury zachodniej i bizantyjskiej. Weszła na arenę międzynarodową poprzez chrzest (966), zjazd gnieźnieński (1000) i koronację (1025). Wszystkie typowe zjawiska dla średniowiecza - rozbicie dzielnicowe, jakieś wynalazki rolnicze czy wojskowe - docierały do nas później. Polska do XVI wieku rosła w sile i terytorium, stając się coraz bardziej cywilizowanym krajem. Wygrana wojna z krzyżakami dowiodła naszej mocy militarnej.	+	== Charakterystyka założeń ideowych epoki ==
-		+
-		+
-		+
-	Społeczeństwo polskie. Ogólnie zależności podobne jak na zachodzie, z tym, że nie wykształciła się silna warstwa mieszczańska, zaś rycerstwo szybko zdobywało władzę i przywileje. Na wsi długo się łączy wiarę chrześcijańską z dawnymi wierzeniami pogańskimi.	+
-		+
-	3. Charakterystyka założeń ideowych epoki.	+

Markgo o 23:31, 28 lut 2009

2009-02-28T23:31:26Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:31, 28 lut 2009
Linia 4:		Linia 4:

	=== Periodyzacja ===		=== Periodyzacja ===
-	==== ~~Ęuropa~~ ====	+	==== Europa ====
	Za początek średniowiecza uznaje się datę upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego (476). Koniec to jedno z trzech wydarzeń:		Za początek średniowiecza uznaje się datę upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego (476). Koniec to jedno z trzech wydarzeń:
	* zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453)		* zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453)
Linia 32:		Linia 32:
	* przybycie Bony Sforza do Krakowa (1518).		* przybycie Bony Sforza do Krakowa (1518).

-		+	== Ogólna charakterystyka tła społeczno - politycznego na zachodzie i w Polsce ==
-		+	=== Polityka na zachodzie ===
-	2. Ogólna charakterystyka tła społeczno - politycznego na zachodzie i w Polsce.	+	Na zachodzie, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, prym zaczął wodzić kościół i Państwo Kościelne. Ogromne znaczenie kościoła w tamtym czasie i władza papieża powodowała walkę państw europejskich o panowanie nad kościołem w państwie i w ogólności, jak i walkę kandydatów na papieży (zdarzało się, że było na raz kilku papieży, walczących między sobą, jeden był np. we Włoszech, drugi we Francji). Koronacja Karola Wielkiego na cesarza spowodowała powstanie stanowiska cesarza - drugiej osoby w Europie po papieżu. Później cesarzem był władca Niemiec i się nieustannie kłócił z papieżem o supremację nad Europą i kościołem. Nieuregulowana była kwestia zwierzchnictwa państwa nad kościołem w kraju. Do tego doszli Arabowie, zdobywając Hiszpanię, zagrażając Francji (Karol Wielki się obronił), a później stając się pretekstem do wypraw krzyżowych. Alternatywną dla zachodniej kultury tworzyło Cesarstwo Bizantyjskie, mające pod swoim wpływem ziemie na wschód od Polski.
-	Polityka na zachodzie. Na zachodzie, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, prym zaczął wodzić kościół i Państwo Kościelne. Ogromne znaczenie kościoła w tamtym czasie i władza papieża powodowała walkę państw europejskich o panowanie nad kościołem w państwie i w ogólności, jak i walkę kandydatów na papieży (zdarzało się, że było na raz kilku papieży, walczących między sobą, jeden był np. we Włoszech, drugi we Francji). Koronacja Karola Wielkiego na cesarza spowodowała powstanie stanowiska cesarza - drugiej osoby w Europie po papieżu. Później cesarzem był władca Niemiec i się nieustannie kłócił z papieżem o supremację nad Europą i kościołem. Nieuregulowana była kwestia zwierzchnictwa państwa nad kościołem w kraju. Do tego doszli Arabowie, zdobywając Hiszpanię, zagrażając Francji (Karol Wielki się obronił), a później stając się pretekstem do wypraw krzyżowych. Alternatywną dla zachodniej kultury tworzyło Cesarstwo Bizantyjskie, mające pod swoim wpływem ziemie na wschód od Polski.	+

Markgo o 23:30, 28 lut 2009

2009-02-28T23:30:33Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:30, 28 lut 2009
Linia 1:		Linia 1:
-	1. Geneza nazwy, periodyzacja średniowiecza w Europie i w Polsce.	+	== Geneza nazwy, periodyzacja średniowiecza w Europie i w Polsce ==
		+	=== Geneza nazwy ===
	Nazwę wprowadzili twórcy renesansu („wieki średnie” - media tempora) na określenie epoki poprzedniej. Uznawano ją za okres przestoju, przejścia między antykiem a renesansem (odcień lekceważący - zarzucano wypaczenie i zatracenie kultury antyku, ciemnotę i zacofanie).		Nazwę wprowadzili twórcy renesansu („wieki średnie” - media tempora) na określenie epoki poprzedniej. Uznawano ją za okres przestoju, przejścia między antykiem a renesansem (odcień lekceważący - zarzucano wypaczenie i zatracenie kultury antyku, ciemnotę i zacofanie).

-		+	=== Periodyzacja ===
-		+	==== Ęuropa ====
	Za początek średniowiecza uznaje się datę upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego (476). Koniec to jedno z trzech wydarzeń:		Za początek średniowiecza uznaje się datę upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego (476). Koniec to jedno z trzech wydarzeń:
		+	* zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453)
		+	* wynalezienie druku (1450)
		+	* odkrycie Ameryki przez Kolumba (1492).

-	~~- zdobycie Konstantynopola przez Turków~~ (~~1453~~)	+	Ważniejsze wydarzenia na świecie:
-		+	* powstanie Państwa Kościelnego (755)
-	~~- wynalezienie druku~~ (~~1450~~)	+	* koronacja Karola Wielkiego na cesarza (800)
-		+	* schizma wschodnia (1054)
-	~~- odkrycie Ameryki przez Kolumba~~ (~~1492~~).	+	* koronacja Wilhelma Zdobywcę na króla Anglii (1066)
-		+	* pierwsza krucjata (1096)
-		+	* początek wojny stuletniej (Francja kontra Anglia i Joanna d’Arc)(1337)
		+	* epidemia czarnej śmierci (1347)

		+	==== Polska ====
	W Polsce datuje się średniowiecze na wieki X-XV.		W Polsce datuje się średniowiecze na wieki X-XV.

-		+	Wydarzenia:
-		+	* chrzest Polski (966)
-	~~Ważniejsze wydarzenia na świecie~~:	+	* koronacja Bolesława Chrobrego (1025)
-		+	* testament Krzywoustego (1138)
-	~~- powstanie Państwa Kościelnego (755)~~	+	* sprowadzenie Krzyżaków (1226)
-		+	* koronacja Łokietka (1320)
-	~~- koronacja Karola Wielkiego na cesarza (800)~~	+	* założenie Akademii Krakowskiej (1364)
-		+	* bitwa pod Grunwaldem (1410)
-	~~- schizma wschodnia (1054)~~	+	* przybycie Bony Sforza do Krakowa (1518).
-		+
-	~~- koronacja Wilhelma Zdobywcę na króla Anglii (1066)~~	+
-		+
-	~~- pierwsza krucjata (1096)~~	+
-		+
-	~~- początek wojny stuletniej (Francja kontra Anglia i Joanna d’Arc)(1337)~~	+
-		+
-	~~- epidemia czarnej śmierci (1347)~~	+
-		+
-		+
-		+
-	~~W Polsce:~~	+
-		+
-	- chrzest Polski (966)	+
-		+
-	- koronacja Bolesława Chrobrego (1025)	+
-		+
-	- testament Krzywoustego (1138)	+
-		+
-	- sprowadzenie Krzyżaków (1226)	+
-		+
-	- koronacja Łokietka (1320)	+
-		+
-	- założenie Akademii Krakowskiej (1364)	+
-		+
-	- bitwa pod Grunwaldem (1410)	+
-		+
-	- przybycie Bony Sforza do Krakowa (1518).	+